پاسخ دولت ایران به تمدید تحریم ها چیست؟

 این روزها ماهیت و چگونگی عکس العمل ایران به رای گنگره آمریکا درباره تمدید تحریم های 10 ساله علیه مورد بررسی قرار می گیرد.

این روزها پرسشی که در ذهن  همه وجود دارد، این است که ایران به رای کنگره آمریکا پاسخ خواهد داد؟ برخی احتمال می‌دهند که ایران برنامه هسته‌ای خود را از سر گیرد و همان اقدام‌هایی را در پیش گیرد که پیش از رسیدن به توافق هسته‌ای انجام می‌داد. اما احتمال دارد که پاسخ ایران به گونه‌ای دیگری باشد؛ زیرا توافق هسته‌ای، تنها توافق میان ایران و ایالات متحده آمریکا نیست. بلکه این توافق میان ایران و 6 کشور بزرگ است.

برای از سرگیری برنامه‌های هسته‌ای به همان سبک پیش از توافق، لازم است دیگر کشورهایی که در این توافق نقش داشتند تعهد و امضای خود را نادیده گیرند. با بازگشت ایران به نقطه پیش از توافق هسته‌ای بهانه‌ای برای برخی از این کشورها مانند انگلیس فراهم خواهد شد که برپایه میل آمریکا عمل  کند؛ زیرا انگلیس  هم در  تمدید تحریم‌ها علیه ایران و بازگشت روابط میان دو کشور به نقطه پیش از توافق هسته‌ای (برجام) با آمریکا همسو و هماهنگ است. از این رو، این گزینه، گزینه‌ای درست و سنجیده برای رویارویی با آمریکا نخواهد بود.

راه‌های بسیاری وجود دارد که ایران می‌تواند با به کارگیری آنها پاسخ مناسبی به اقدام غیر قانونی آمریکا بدهد. در ایران اصلاح طلبان و اصول گرایان بر این مساله اجماع دارند که باید به این اقدام آمریکا پاسخ مناسب و کوبنده‌ای داده شود. همه می‌دانند این اجماع به ندرت میان اصلاح طلبان و اصول گرایان درباره توافق هسته‌ای به وجود می‌آید و اگر هم به دست آید برای رویارویی با آمریکا است. اگر موضع خصمانه و زیاده خواهی های آمریکا نبود این همگرایی هرگز به وجود نمی آمد.

پیش بینی می‌شود ایران نه از یک محور، بلکه از چندین محور پاسخ شایسته‌ای به این اقدام آمریکا دهد. یکی از این محورها، آن است که ایران از کشورهایی که توافق هسته‌ای را امضا کرده‌اند بخواهد  آمریکا را زیر فشار قرار دهند و این کشور را مجبور به چشم پوشی از اجرای قانون تمدید تحریم‌ها کنند. اما شواهد نشان می‌دهد کشورهای دیگر تاثیر زیاد و مستقیمی بر سیاست آمریکا نخواهند گذاشت.

بی تردید اگر کشورهای بزرگ، آمریکا را در این زمینه همراهی نکنند و همچنان به مفاد برجام پایبند باشند در این صورت شرکت‌های اروپایی، روسی و چینی برای دستیابی به سود بیشتر در ایران سرمایه گذاری و با ایران قراردادهای اقتصادی منعقد می‌کنند. این روند به شرکت‌های آمریکایی زیان وارد خواهد کرد.

به دنبال آن شرکت‌های آمریکایی بر کنگره و دولت آمریکا فشار می‌آورند تا در قانون تمدید تحریم‌ها علیه ایران بازنگری کند؛ زیرا این قانون در سایه عدم تعهد کشورهای دیگر به آن نتیجه معکوسی در پی خواهد داشت و تنها شرکت‌های آمریکایی را  تحریم  می‌کند. این چیزی است که شرکت‌های آمریکایی آن را نمی‌پذیرند؛ زیرا این شرکت‌ها در هر تصمیم گیری ایالات متحده آمریکا تاثیر بسیار زیادی دارند.

در ساده ترین شرایط تصمیم کنگره که اوباما هم اعلام کرد با آن موافق است یک طرح ناشیانه و بررسی نشده خواهد بود که زیان آن برای منافع آمریکا بیش از هر منفعت احتمالی دیگر خواهد بود.